گاهى مخصوص به زمانى است كه در زمان ديگر كار ساز نيست و چه بسا صدور حكم به صورت مطلق لكن در باطن امر به صورت آمددار ، جهت مصالحى از جمله : جهت اطمينان نفس در ميدان عمل و انقياد اوست . بويژه اگر دستور نخست الهى براى مكلفين دشوار و سخت بوده و تشريع دوم بيانگر تمهيدات و راهگشا باشد « 1 » . شبههء دوازدهم با فرض پذيرش پديدهء نسخ در قرآن و اينكه آيه‌هاى منسوخ ديگر اقتدار و حاكميت در حوزهء تشريع الهى نداشته و عمل بدانها جايز نيست و يا واجب نيست ، ثبت و حفظ آن آيه‌ها در قرآن كريم چه سودى دارد ، جز تلاوت قرآء و مسلمانان ؛ تلاوتى كه به دنبالش عمل بدان الزامى نيست و يا به اصطلاح التزام عملى ندارد . پاسخ اولا : فايده و سود آيات قرآنى تنها در حكم تشريعى داشتن آنها نيست ، بلكه غير از آن فوايد و نقش اساسى ديگرى نيز دارند « 2 » ، بلكه تشريع يكى از اهداف آيات « احكام مىباشد و اهداف فراوان ديگرى نيز در آنها وجود دارد . دليل بر آن ، آيات احكام در قرآن كريم حدود يك دوازدهم قرآن كريم و يا كمتر از آن را تشكيل مىدهد و فلسفهء وجودى حدود 5736 آيه ديگر چيست ؟ آيات منسوخ ، مانند آنها كه مربوط به شؤون گوناگون عالم و جوامع بشرى است و به طور كلّى به هدايت عمومى مربوط است و معجزه‌اى است هميشگى كه قرآن در تمام ادوار تاريخ و تا ابد بدان تحدى كرده و مىنمايد . ثانيا : بسيارى از آيات قرآن ، به مناسبتهاى خاصّ ، نازل شده و مربوط به

--> ( 1 ) ر . ك : سيد مهدى حسينىنژاد نورى ، پيشين ، ص 25 . ( 2 ) در اين زمينه ( حكمت و فلسفهء نسخ و دليل حفظ آيات منسوخ در قرآن ) ما در بحث خاتمه ، مطالب سودمندى را خواهيم آورد و در بخش اول نيز راجع به آن دلايلى را اقامه كرده‌ايم .